Diş ağrısı bazen hafif bir hassasiyet şeklinde hissedilirken bazen de gece uykudan uyandıracak kadar şiddetli olabilir. Özellikle zonklayan, uzun süren ve ağrı kesiciye rağmen yeniden başlayan diş ağrısı, yalnızca geçici bir hassasiyet olarak değerlendirilmemelidir. Çürük, diş sinirinin iltihaplanması, apse, çatlak diş veya diş eti hastalıkları gibi farklı sorunlar benzer şekilde ağrıya neden olabilir.
Uyutmayan diş ağrısında yapılması gereken, yalnızca ağrıyı bastırmak değil, ağrının hangi dişten ve hangi dokudan kaynaklandığını belirlemektir. Bu nedenle evde uygulanabilecek yöntemler ancak diş hekimine ulaşana kadar geçici rahatlama amacı taşır. Ağrı azalsa bile altta yatan problem devam edebileceğinden diş hekimi muayenesi ihmal edilmemelidir.
Diş Ağrısının Belirtileri Nelerdir?
Diş ağrısının nasıl hissedildiği, sorunun kaynağına ve ilerleme düzeyine göre değişebilir. Bazı kişiler yalnızca soğuk veya sıcak yiyeceklerle kısa süreli hassasiyet yaşarken bazı kişilerde herhangi bir uyaran olmadan başlayan sürekli ve zonklayıcı bir ağrı ortaya çıkabilir.
Diş ağrısında en sık karşılaşılan belirtiler arasında belirli bir dişte veya çevresinde sızı, zonklama, sıcak-soğuk hassasiyeti, çiğnerken veya dişlerin üzerine basarken ağrı, diş etinde kızarıklık ve hassasiyet bulunur. Ağrının çeneye, kulağa, şakak bölgesine veya yüze yayılması da mümkündür.
Özellikle diş sinirinin etkilendiği durumlarda ağrı kendiliğinden başlayabilir ve sıcak ya da soğuk uyaran ortadan kalktıktan sonra bir süre daha devam edebilir. Geceleri şiddetlenerek uykudan uyandıran ağrı da dişin iç dokularının etkilenmiş olabileceğini düşündüren belirtilerden biridir.
Diş apsesi gibi enfeksiyonlarda ise ağrıya diş eti veya yüzde şişlik, ağızda kötü tat ya da koku, ateş ve genel halsizlik eşlik edebilir. Yüzde hızla büyüyen şişlik veya yutma ve nefes almada güçlük bulunması daha ciddi bir enfeksiyonun belirtisi olabileceğinden acil değerlendirme gerekir.
Uyutmayan Diş Ağrısı Neden Olur?
Gece uykuyu engelleyen diş ağrısının tek bir nedeni yoktur. Ağrının karakteri önemli ipuçları verse de kesin neden ancak ağız içi muayene ve gerektiğinde radyografik inceleme sonrasında belirlenebilir.
En sık nedenlerden biri derin diş çürüğüdür. Çürük başlangıçta yalnızca mine ve dentin tabakalarını etkilerken ilerledikçe dişin sinir ve damarlarının bulunduğu pulpa dokusuna yaklaşabilir. Bu aşamada soğuk, sıcak veya tatlı yiyeceklerle hassasiyet artabilir.
Çürük ya da travma nedeniyle pulpa dokusunun iltihaplanması ise pulpitis olarak adlandırılır. İleri pulpitis vakalarında ağrı herhangi bir uyaran olmadan başlayabilir, zonklayıcı olabilir ve özellikle gece saatlerinde belirginleşebilir. Kişi bazen hangi dişinin ağrıdığını tam olarak ayırt etmekte de zorlanabilir.
Diş apsesi, uyutmayan şiddetli diş ağrısının bir diğer önemli nedenidir. Diş kökü çevresinde veya diş eti dokularında gelişen bakteriyel enfeksiyon; zonklama, basınca karşı hassasiyet ve şişliğe neden olabilir. Enfeksiyon ilerlediğinde yüz ve çene bölgesinde şişlik, ateş veya lenf bezlerinde hassasiyet görülebilir.
Kırık veya çatlak dişler de özellikle çiğneme sırasında keskin bir ağrı oluşturabilir. Bazı çatlaklar gözle görülemeyecek kadar küçük olduğundan kişi dışarıdan dişini tamamen sağlam görebilir.
Diş eti hastalıkları, diş eti çekilmesi ve diş kökü yüzeylerinin açığa çıkması da hassasiyet ve ağrı oluşturabilir. Diş eti çevresinde gelişen periodontal apseler ise daha şiddetli ve sürekli ağrıya yol açabilir.
Yarı gömülü veya çevresindeki dokularda enfeksiyon gelişmiş 20 yaş dişleri de arka bölgede ağrı, şişlik, ağız açmada güçlük ve kulağa yayılan rahatsızlığa neden olabilir.
Gece diş sıkma veya gıcırdatma olarak bilinen bruksizm durumunda ise dişlerin yanı sıra çene kasları ve çene eklemi de ağrıyabilir. Sabahları çene kaslarında yorgunluk, dişlerde hassasiyet veya baş ağrısı görülmesi bruksizmi düşündürebilir.
Diş ağrısı her zaman doğrudan bir dişten de kaynaklanmayabilir. Sinüs sorunları, çene eklemi rahatsızlıkları ve bazı yüz ağrıları diş ağrısıyla karıştırılabilir. Bu nedenle özellikle nedeni belirlenemeyen veya tekrarlayan ağrılarda kişinin kendi kendine tanı koymaya çalışması yerine diş hekimi değerlendirmesine başvurması gerekir.
Uyutmayan Diş Ağrısı Nasıl Geçer?
Uyutmayan diş ağrısını kalıcı olarak geçirmenin yolu, ağrının nedenini tedavi etmektir. Çünkü ağrı bir hastalık değil, diş veya çevre dokulardaki bir problemin belirtisidir.
Örneğin çürük henüz diş sinirine ulaşmamışsa çürük dokunun temizlenmesi ve dişin uygun restorasyonla onarılması yeterli olabilir. Dişin pulpa dokusunda geri dönüşü olmayan bir iltihap veya enfeksiyon gelişmişse kanal tedavisi gerekebilir. Diş kurtarılamayacak durumdaysa çekim değerlendirilebilir.
Diş eti ve çevre dokulardan kaynaklanan ağrılarda ise profesyonel diş taşı temizliği, periodontal tedaviler veya gerekli durumlarda apsenin boşaltılması gibi farklı işlemler uygulanabilir. Çatlak veya kırık dişlerde tedavi seçeneği çatlağın yerine ve derinliğine göre değişir.
Özellikle “ağrı bir an önce dursun” düşüncesiyle gelişigüzel antibiyotik kullanılması doğru değildir. Her diş ağrısı antibiyotik gerektirmez. Antibiyotik ihtiyacı, enfeksiyonun yayılımı ve kişinin genel sağlık durumu değerlendirilerek diş hekimi tarafından belirlenmelidir.
Diş hekimine ulaşana kadar ağrıyan tarafla sert yiyecek çiğnememek, çok sıcak ve çok soğuk gıdalardan uzak durmak, bölgeyi temiz tutmak ve gerekiyorsa kişiye uygun ağrı kesicileri önerilen kullanım şekline göre kullanmak geçici rahatlama sağlayabilir. Ancak ağrının birkaç saatliğine azalması, sorunun ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Uyutmayan Diş Ağrısı için Evde Doğal Yöntemler
Evde uygulanabilecek yöntemler diş ağrısının nedenini ortadan kaldırmaz. Amaç, diş hekimine ulaşana kadar ağrıyı veya dokulardaki rahatsızlığı bir miktar azaltmaktır. Şiddetli ağrı, şişlik veya enfeksiyon bulguları varsa ev yöntemleriyle zaman kaybetmemek gerekir.
Tuzlu Su ile Gargara
Ilık tuzlu suyla ağız çalkalamak, ağız içerisindeki yiyecek artıklarının uzaklaştırılmasına yardımcı olabilir ve özellikle diş eti dokularında geçici bir rahatlama sağlayabilir.
Bir bardak ılık suya yaklaşık yarım çay kaşığı tuz eklenerek hazırlanan su ağızda kısa süre dolaştırılıp tükürülebilir. Suyun çok sıcak olmamasına dikkat edilmelidir. Tuzlu su yutulmamalıdır ve özellikle gargara yapmayı güvenli biçimde gerçekleştiremeyen küçük çocuklarda kullanılmamalıdır.
Tuzlu su uygulamasının çürüğü, iltihaplı diş sinirini veya diş apsesini tedavi etmediği unutulmamalıdır.
Soğuk Kompres
Ağrıya yüz veya çene bölgesinde şişlik eşlik ediyorsa dışarıdan uygulanan soğuk kompres geçici rahatlama sağlayabilir.
Soğuk uygulama doğrudan cilde yapılmamalı; buz veya soğuk paket ince bir havluya sarılarak yanağın dış kısmından kısa aralıklarla uygulanmalıdır. Özellikle yüz bölgesinde şişlik bulunan durumlarda sıcak kompres yapmak uygun olmayabilir.
Şişlik giderek büyüyorsa, ateş gelişiyorsa veya kişinin genel durumu bozuluyorsa yalnızca soğuk kompresle yetinilmemeli ve diş hekimine başvurulmalıdır.
Karanfil Yağı
Karanfil yağının temel bileşenlerinden biri olan öjenol, geçmişten beri diş hekimliğinde de kullanılan bir maddedir. Bu nedenle karanfil yağı diş ağrısı için en sık gündeme gelen bitkisel ürünlerden biridir.
Ancak yoğun karanfil yağını doğrudan diş etine sürmek güvenli bir ev uygulaması olarak değerlendirilmemelidir. Konsantre ürünler ağız içindeki hassas dokularda yanma, tahriş ve irritasyona neden olabilir. Yutulması da sakıncalı olabilir.
Bu nedenle özellikle çocuklarda, gebelerde veya ağız mukozasında yara bulunan kişilerde karanfil yağı gelişigüzel kullanılmamalıdır. Diş ağrısının temel tedavisi yerine de geçmez.
Nane Çayı Poşeti
Soğutulmuş nane çayı poşetinin ağrılı bölgeye uygulanması halk arasında kullanılan yöntemlerden biridir. Serinlik hissi bazı kişilerde kısa süreli rahatlama sağlayabilir.
Bununla birlikte nane çayı poşetinin diş ağrısını tedavi ettiğini gösteren güçlü klinik kanıtlar bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu yöntem çürük, pulpitis veya apse gibi durumlarda tedavi seçeneği olarak görülmemelidir.
Çok sıcak çay poşetlerinin doğrudan ağrılı diş veya diş eti üzerine yerleştirilmesinden kaçınılmalıdır.
Ağrı Kesiciler
Ağrı kesiciler “doğal yöntem” olmamakla birlikte, diş hekimine hemen ulaşılamadığı durumlarda geçici ağrı kontrolünde kullanılabilen seçenekler arasındadır.
Kişinin yaşı, kullandığı diğer ilaçlar, gebelik durumu, mide-bağırsak, böbrek, karaciğer veya kalp hastalıkları gibi durumlar hangi ağrı kesicinin kullanılabileceğini etkileyebilir. Bu nedenle ilaçların prospektüsündeki doz aşılmamalı; kişiye uygun olup olmadığı konusunda şüphe varsa hekim veya eczacıya danışılmalıdır.
Aspirin veya başka bir ağrı kesici tablet doğrudan ağrıyan dişin ya da diş etinin üzerine yerleştirilmemelidir. Bu tür uygulamalar ağız dokusunda tahriş ve kimyasal yanıklara yol açabilir.
Ağrı kesici sonrasında ağrının azalması da dişteki sorunun iyileştiği anlamına gelmez. İlacın etkisi geçtiğinde ağrının yeniden başlaması halinde dental tedavinin geciktirilmemesi önemlidir.
Diş Ağrısı İçin Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Diş ağrısı özellikle uykuyu engelleyecek kadar şiddetliyse diş hekimi değerlendirmesi geciktirilmemelidir. Ağrının sürekli hale gelmesi, ağrı kesiciye rağmen kontrol edilememesi, çiğnerken belirginleşmesi veya birkaç gün içerisinde düzelmemesi muayene gerektirir.
Diş ağrısına yüzde veya diş etinde şişlik, ateş, kötü tat veya koku, ağız açmada zorlanma gibi belirtiler eşlik ediyorsa enfeksiyon ihtimali dikkate alınmalıdır.
Yüz, ağız veya boyunda hızla ilerleyen şişlik bulunması; şişliğin göz çevresine veya boyuna yayılması; nefes alma, konuşma ya da yutma güçlüğünün ortaya çıkması ise acil tıbbi değerlendirme gerektiren belirtilerdir.
Bir apsenin kendiliğinden boşalması ve ağrının aniden azalması da sorunun tamamen geçtiğini göstermez. Enfeksiyon odağı devam edebileceği için bu durumda da diş hekimi muayenesi gerekir.